سنجد در بارداری و شیر دهی ؛ فواید و بهترین زمان مصرف
سنجد در بارداری یکی از سؤالهایی است که خیلی از مادران باردار، بهخصوص در فصلهایی که این میوه در دسترس است، از خودشان میپرسند. شاید شما هم وسط یک میانوعده به این فکر افتاده باشید که آیا خوردن سنجد در دوران بارداری بیخطر است یا نه، و چه فایدهای برای شما و جنین دارد.
سنجد سالهاست جایگاه ویژهای در سفره ایرانیها دارد؛ از هفتسین نوروز تا میانوعدههای خانگی، و در طب سنتی هم میوهای مقوی برای دوران بارداری شناخته میشود. در این مقاله بررسی میکنیم سنجد در بارداری چه فوایدی دارد، در کدام ماهها بهتر است، روزانه چقدر کافی است و چه کسانی باید احتیاط کنند.
فواید سنجد در بارداری
بر اساس ترکیبات شناختهشده در سنجد، مصرف غذایی این میوه مزایای زیر را به همراه دارد :
- کمک به تنوع غذایی مادر
- تأمین بخشی از برخی ویتامینها و مواد معدنی
- دریافت ترکیبات آنتیاکسیدانی
- استفاده بهعنوان یک میانوعده در کنار سایر مواد غذایی
البته مقدار این مواد مغذی و میزان دریافت آنها به نوع سنجد، میزان مصرف و روش فرآوری بستگی دارد.
سنجد در سهماهه اول بارداری
سهماهه اول، دورهای حساس برای شکلگیری اندامهای جنین است. در این مرحله، سنجد در بارداری میتواند میانوعدهای سبک و مغذی باشد، بهخصوص برای مادرانی که با تهوع صبحگاهی دستوپنجه نرم میکنند؛ طبع سرد و اثر آرامبخش سنجد بر معده به این موضوع کمک میکند. بهتر است مصرف را با تعداد کم شروع کنید و واکنش بدنتان را ببینید. برای اطلاع بیشتر میتوانید مقاله تغذیه در ماه اول بارداری؛ چه غذاهایی بخوریم و از چه چیزهایی پرهیز کنیم؟ را مطالعه کنید.
سنجد در ماههای دوم و سوم بارداری
از سهماهه دوم به بعد، نیاز بدن به کلسیم، آهن و انرژی بیشتر میشود. سنجد در بارداری در این مرحله میتواند بخشی از این نیازها را، در کنار منابع اصلی تغذیه، تأمین کند. در سهماهه سوم که رشد جنین سرعت میگیرد، سنجد بهدلیل پتاسیم و کلسیمی که دارد میتواند مکمل خوبی برای وعدههای اصلی باشد؛ نه جایگزین آنها.
سنجد در بارداری برای رشد و وزن جنین
سنجد میوهای پرکالری و مغذی است و به همین دلیل، بعضی مادران آن را برای کمک به وزنگیری مناسب جنین در برنامه غذایی خود میگنجانند. البته وزنگیری جنین به مجموعهای از عوامل تغذیهای بستگی دارد، نه یک ماده غذایی خاص. سنجد میتواند در کنار پروتئین، لبنیات و غلات کامل، بخشی از رژیم غذایی متعادل برای رشد سالم جنین باشد. برای اطلاعات بیشتر، برای وزنگیری جنین در بارداری چه بخوریم؟ را بخوانید.
سنجد در بارداری برای کمخونی مفید است؟
یکی از دلایل محبوبیت سنجد در بارداری، شهرت آن بهعنوان میوهای تقویتکننده خون در طب سنتی است. سنجد منبعی از آهن و ویتامین C است و ویتامین C جذب آهن گیاهی را بهتر میکند. با این حال، سنجد جایگزین منابع اصلی آهن مثل گوشت قرمز و حبوبات نمیشود و در کمخونی شدید، مصرف مکمل آهن تجویزی پزشک ضروری است. برای اطلاعات بیشتر، مقاله برای درمان کمخونی چی بخوریم؟ را بخوانید.
سنجد در بارداری برای تهوع و ویار خوب است؟
در طب سنتی، خوردن دو تا سه عدد سنجد بلافاصله بعد از بیدار شدن از خواب، یکی از توصیههای رایج برای کاهش تهوع صبحگاهی است؛ گفته میشود سنجد با تقویت معده، حالت تهوع را کم میکند. بسیاری از مادران باردار هم چنین تجربهای دارند، هرچند این اثر از فردی به فرد دیگر متفاوت است و پژوهش علمی مستقلی آن را تأیید نکرده است.
روزی چند عدد سنجد در بارداری بخوریم؟
مقدار دقیق و یکسانی برای همه مادران وجود ندارد، اما خوردن ۵ تا ۱۰ عدد سنجد در روز (تقریباً یک مشت کوچک) برای بیشتر خانمهای باردار مقدار متعادلی است. برای کاهش تهوع صبحگاهی، میتوانید با ۲ تا ۳ عدد در ابتدای صبح شروع کنید. این مقدار را با توجه به شرایطی مثل دیابت بارداری، با پزشک یا ماما هماهنگ کنید.
سنجد تازه، خشک یا پودر؛ کدام بهتر است؟
هر سه نوع سنجد در بارداری قابل مصرف است، اما هرکدام ویژگی خودشان را دارند:
| نوع سنجد | ویژگی اصلی | مناسب برای |
|---|---|---|
| سنجد تازه | آب بیشتر، شیرینی ملایمتر، کالری کمتر | مصرف روزانه بهعنوان میوه |
| سنجد خشک | فیبر و کالری متمرکزتر، ماندگاری بالا | میانوعده در طول روز |
| پودر سنجد (سویق) | جذب و هضم آسانتر، ترکیب با شیر یا آب | مادران با اشتهای کم یا تهوع |
اگر گوارش حساسی دارید، سنجد تازه سبکتر از نوع خشک است. سویق سنجد هم برای مادرانی که بهدلیل تهوع میل به جویدن میوه ندارند، گزینه راحتتری است.
سنجد در بارداری را با چه چیزی بخوریم؟
با ماست
ترکیب سنجد با ماست، پروتئین و کلسیم وعده را بالا میبرد و هضم را برای معدههای حساس راحتتر میکند.
با مغزها
چند عدد سنجد کنار گردو یا بادام، میانوعدهای کامل از چربی سالم، پروتئین و مواد معدنی میسازد.
در صبحانه
افزودن سنجد خردشده به جو دوسر یا نان و کره بادامزمینی، انرژی صبحگاهی را پایدارتر میکند.
با میوههای دیگر
ترکیب سنجد با خرما، کشمش یا انجیر خشک، میانوعدهای سنتی و پرانرژی است؛ چون این میوهها کالری بالایی دارند، مقدار کلی مصرف را کنترل کنید.
در دوران بارداری و شیردهی، انتخاب هر نوع مکمل باید با توجه به شرایط مادر و نظر پزشک انجام شود. بنابراین اگر به دنبال محصولی برای پرتر شدن صورت هستید، پیش از مصرف بمب چاقی صورت در این دوران، بهتر است درباره مناسب بودن آن با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
خواص سنجد در شیردهی؛ آیا مادر شیرده میتواند سنجد بخورد؟
بله، سنجد در دوران شیردهی هم میتواند مفید باشد. در طب سنتی، این میوه برای تقویت مادران بعد از زایمان و بازگشت انرژی توصیه میشود. بسیاری از خانوادههای ایرانی برای همین منظور از سویقهای سنتی مثل سویق سنجد، سویق سنجد و جوانه گندم یا سویق گندم، برنج و سنجد استفاده میکنند؛ ترکیباتی که مصرفشان راحت است و بخشی از انرژی و مواد معدنی موردنیاز شیردهی را تأمین میکنند. مثل هر ماده غذایی دیگر، اعتدال در مصرف این محصولات هم توصیه میشود.
بهترین زمان مصرف سنجد در بارداری چه زمانی است؟
بر اساس تجربه طب سنتی، بهترین زمان مصرف سنجد در بارداری، صبح و با معده نسبتاً خالی است؛ بهخصوص برای کاهش تهوع صبحگاهی. اگر هدفتان صرفاً میانوعده مغذی است، هر ساعتی از روز، بهشرط رعایت مقدار مناسب، بلامانع است. فقط سنجد را به مقدار زیاد و با شکم کاملاً خالی نخورید تا فشاری به گوارشتان وارد نشود.
چه کسانی باید در مصرف سنجد در بارداری احتیاط کنند؟
اگرچه سنجد یک ماده غذایی است، اما در شرایط زیر بهتر است پیش از مصرف منظم فرآوردههای سنجد با پزشک مشورت کنید:
- بارداری پرخطر
- بیماریهای زمینهای
- مصرف داروهای منظم
- حساسیت غذایی
- مشکلات گوارشی پس از مصرف سنجد
- مصرف همزمان چند مکمل یا فرآورده گیاهی
آیا سویق سنجد در بارداری مناسب است؟
سویق سنجد، یعنی پودر برشتهشده سنجد که معمولاً با آب یا شیر مخلوط میشود، یکی از راحتترین روشهای مصرف این میوه در بارداری است؛ بهخصوص برای مادرانی که میل به جویدن میوه خشک ندارند. سویق سنجد، سویق سنجد و جوانه گندم یا سویق گندم، برنج و سنجد هم به همین شکل مصرف میشوند و هرکدام طعم و بافت متفاوتی دارند. چون این محصولات چگالتر از میوه خام هستند، در هر وعده مقدار کمی (یک تا دو قاشق غذاخوری) از آنها مصرف کنید.
همین حالا تهیه کنید
خواص سویق برای زن باردار چیست؟
سویقهای سنتی، از جمله انواع سویق سنجد، ترکیبی از غلات برشته و میوههای خشک هستند که هم انرژی میدهند و هم هضمشان راحت است؛ به همین دلیل گزینهای مناسب برای دوران بارداری و بعد از زایماناند. برای آشنایی کامل، مقاله خواص سویق برای زن باردار را هم بخوانید. همجنین . برای تصویر کاملتری از یک برنامه غذایی متعادل، مقاله در دوران بارداری چی بخوریم؟ راهنمای خوبی است.
جمعبندی؛ آیا سنجد در بارداری بخوریم؟
در یک جمله: بله، سنجد در بارداری، وقتی به اندازه مصرف شود، میانوعدهای مغذی و بیخطر است. این میوه با ویتامین C، کلسیم و پتاسیمی که دارد، به سیستم ایمنی، سلامت استخوان و کاهش تهوع صبحگاهی کمک میکند؛ بهشرطی که جایگزین وعدههای اصلی نشود و افراد پرخطر با نظر پزشک آن را مصرف کنند. اگر بهدنبال روشی راحتتر برای بهرهمندی از خواص این میوه هستید، محصولاتی که معرفی شد میتوانند گزینههای مناسبی برای میانوعدههای روزانهتان باشند.
سوالات متداول
سنجد در بارداری برای کمخونی خوب است؟
سنجد منبع آهن و ویتامین C است، اما جایگزین درمان دارویی کمخونی شدید نیست.
سنجد تازه بهتر است یا خشک و پودر؟
هر سه شکل میتوانند کاربرد متفاوتی داشته باشند. سنجد تازه شکل طبیعی میوه است، سنجد خشک متراکمتر است و پودر سنجد مصرف آسانتری دارد.
آیا سنجد در بارداری باعث وزنگیری جنین میشود؟
خیر. شواهدی وجود ندارد که مصرف سنجد بهتنهایی باعث افزایش وزن جنین شود. رشد جنین به تغذیه کلی مادر و عوامل متعدد پزشکی وابسته است.
روزانه چند عدد سنجد در بارداری بخوریم؟
معمولاً ۵ تا ۱۰ عدد در روز برای بیشتر مادران باردار مقداری کافی و متعادل است.
بهترین زمان مصرف سنجد در بارداری چه زمانی است؟
صبح و با معده نسبتاً خالی، بهخصوص برای کاهش تهوع صبحگاهی.