غذا های ممنوع برای کودکان تا پایان یک سالگی
شروع غذای کمکی برای والدین، هم هیجانانگیز است و هم پر از سؤال؛ مخصوصاً وقتی پای انتخاب غذا و خوراکیهای مناسب به میان میآید. بعضی مواد غذایی که برای بزرگسالان کاملاً معمولی هستند، ممکن است برای نوزاد مناسب نباشند. شناخت غذاهای ممنوع برای کودکان به والدین کمک میکند خطر خفگی، مسمومیت، دریافت بیش از حد نمک و قند و مشکلات تغذیهای را کاهش دهند.
معمولاً غذای کمکی از حدود ۶ ماهگی و متناسب با آمادگی کودک شروع میشود. در این دوره، علاوه بر اینکه باید خوراکیهای متنوع و مغذی را وارد برنامه غذایی کرد، لازم است با غذاهای ممنوع برای کودکان زیر یک سال نیز آشنا بود. البته «ممنوع» بودن همه خوراکیها یکسان نیست؛ برخی مانند عسل تا پایان ۱۲ ماهگی نباید مصرف شوند، در حالی که بعضی مواد به دلیل شکل، اندازه یا بافتشان خطر خفگی دارند.
غذاهای ممنوع برای کودکان زیر یک سال کداماند؟
مهمترین خوراکیهایی که تا پایان یک سالگی باید از رژیم غذایی کودک حذف یا با احتیاط و شکل مناسب آماده شوند، عبارتاند از:
عسل؛ چرا تا یک سالگی نباید به نوزاد عسل داد؟
عسل یکی از مهمترین غذاهای ممنوع برای کودکان زیر یک سال است. حتی عسل طبیعی، ارگانیک یا خانگی نیز برای نوزاد زیر ۱۲ ماه مناسب نیست، زیرا میتواند در موارد نادر باعث بوتولیسم نوزادی شود. CDC توصیه میکند تا قبل از ۱۲ ماهگی، عسل به غذا، آب، شیرخشک یا پستانک کودک اضافه نشود.
بنابراین نباید برای شیرین کردن فرنی یا غذای کودک از عسل استفاده کنید. بعد از یک سالگی نیز بهتر است مصرف مواد غذایی شیرین محدود باشد.
شیر گاو؛ آیا نوزاد زیر یک سال میتواند شیر گاو بخورد؟
یکی از نکات مهم درباره غذاهای ممنوع برای کودکان، تفاوت میان «شیر گاو بهعنوان نوشیدنی اصلی» و استفاده از برخی فرآوردههای لبنی در غذای کودک است.
شیر گاو نباید قبل از ۱۲ ماهگی جایگزین شیر مادر یا شیر خشک شود. شیر گاو از نظر ترکیب مواد مغذی با نیازهای نوزاد مطابقت ندارد و مصرف آن بهعنوان نوشیدنی اصلی میتواند مشکلات تغذیهای ایجاد کند. از طرف دیگر، برخی محصولات لبنی پاستوریزه و بدون قند افزوده، مانند ماست، میتوانند در برنامه غذایی کودک قبل از یکسالگی قرار بگیرند.
نوشابه، نوشیدنیهای شیرین و آبمیوه
نوشابه، نوشیدنیهای میوهای شیرین، نوشیدنیهای ورزشی و سایر نوشیدنیهای حاوی قند افزوده نباید در رژیم غذایی نوزاد قرار بگیرند.
آبمیوه نیز با وجود اینکه از میوه تهیه میشود، انتخاب مناسبی برای کودک زیر یک سال نیست. CDC توصیه میکند کودکان زیر ۱۲ ماه هیچ نوع آبمیوهای مصرف نکنند و بهجای آن، میوه کامل و مناسب سن در اختیار کودک قرار گیرد.
میوه های ممنوعه برای کودکان زیر یک سال کداماند؟
وقتی صحبت از میوه های ممنوعه برای کودکان زیر یک سال میشود، یک نکته مهم وجود دارد: بیشتر میوههای تازه ذاتاً ممنوع نیستند. مسئله اصلی معمولاً نحوه آمادهسازی، اندازه، هسته و بافت میوه است.
پس بهتر است به جای حذف تعداد زیادی از میوهها، آنها را به شکل ایمن و متناسب با توانایی کودک آماده کنیم.
میوههایی که باید با احتیاط و شکل مناسب داده شوند
انگور: انگور کامل میتواند خطر خفگی داشته باشد. باید متناسب با سن و مهارت کودک به شکل ایمن برش داده شود.
سیب: تکههای خام و سفت سیب برای نوزاد مناسب نیستند. میتوان آن را پوره، رنده یا پخته و نرم کرد.
میوههای هستهدار: هسته باید کاملاً جدا شود و کودک به هسته دسترسی نداشته باشد.
میوه خشک: به دلیل بافت چسبنده و اندازه کوچک، میتواند خطر خفگی ایجاد کند.
تکههای بزرگ و سفت میوه: حتی اگر خود میوه سالم باشد، شکل نامناسب سرو میتواند مشکلساز شود.
بنابراین «ممنوع بودن یک میوه» با «نامناسب بودن شکل سرو آن» تفاوت دارد. برای آشنایی بیشتر با زمان شروع مصرف میوه میتوانید مطلب از کی به نوزاد میوه بدهیم را نیز مطالعه کنید.
غذای مناسب کودک زیر یک سال معمولاً چه ویژگیهایی دارد؟
غذای مناسب بهتر است:
- متناسب با سن و مرحله رشد کودک باشد.
- نمک و قند افزوده نداشته باشد.
- بافت نرم و قابل بلع داشته باشد.
- تازه و بهداشتی تهیه شود.
- تنوع غذایی داشته باشد.
- متناسب با توانایی جویدن و بلع کودک آماده شود.
برای مثال، در حدود ۶ تا ۱۲ ماهگی میتوان از ترکیبی از غلات، سبزیجات، میوهها، پروتئینها و چربیهای سالم استفاده کرد. CDC نیز تنوع غذایی شامل سبزیجات، میوهها، پروتئینها، لبنیات بدون قند افزوده و غلات کامل را توصیه میکند.
برای برنامهریزی دقیقتر میتوانید مطلب [نوزاد هشت ماه چه غذاهایی میتواند بخورد] را ببینید
غذاهای کمتر مناسب برای کودک
در مقابل، بهتر است موارد زیر تا حد امکان از رژیم غذایی کودک حذف شوند:
- خوراکیهای فوقفرآوریشده
- تنقلات شور و شیرین
- نوشیدنیهای شیرین
- غذاهای بسیار چرب
- غذاهای پرنمک
- خوراکیهای دارای قند افزوده
- مواد غذایی با خطر خفگی
خوراکی های مفید برای کودکان زیر یک سال کداماند؟
بعد از شناخت غذاهای ممنوع برای کودکان، بهتر است بدانیم چه گزینههایی میتوانند جایگزین آنها شوند.
غلات و غذاهای نرم
فرنی، حریره، جو دوسر و برخی غلات مناسب سن کودک میتوانند در برنامه غذایی قرار بگیرند. غذا باید متناسب با توانایی بلع کودک آماده شود.
برای تنوع در این گروه، سویق چهارغله (کودک ۶ ماه به بالا) نیز میتواند در صورت تناسب با شرایط کودک و دستور مصرف محصول مورد استفاده قرار گیرد. همچنین برای ایدههای بیشتر میتوانید طرز تهیه ۱۳ غذای کمکی نوزاد را ببینید.
میوهها
موز، گلابی نرم، سیب پخته یا نرمشده و آووکادو از گزینههایی هستند که میتوان متناسب با سن و مهارت کودک آماده کرد.
سبزیجات
کدو، هویج پخته، سیبزمینی و کدوحلوایی میتوانند در غذاهای کودک استفاده شوند. برای مثال، فرنی کدوحلوایی و هویج میتواند یکی از گزینههای متنوع برای تهیه یک غذای نرم و متناسب با سن کودک باشد.
منابع پروتئینی
تخممرغ کاملاً پخته، گوشت کاملاً پخته و نرم و حبوبات پخته و نرمشده میتوانند بخشی از برنامه غذایی کودک باشند.
مغزها نیز لزوماً بهطور کامل از برنامه غذایی حذف نمیشوند؛ مسئله اصلی شکل مصرف آنهاست. آجیل کامل برای نوزاد خطر خفگی دارد، اما کره مغزی رقیقشده و با بافت مناسب میتواند در زمان مناسب و با روش ایمن وارد رژیم غذایی شود. برای اطلاعات بیشتر درباره کره بادامزمینی میتوانید مطلب از چه سنی میتوان به کودک کره بادام زمینی داد؟ را مطالعه کنید.
برای تهیه یک غذای سنتی و نرم نیز حریره بادام (فرنی بادام) میتواند در برنامه غذایی متناسب با سن کودک قرار بگیرد؛ البته مغزها باید به شکل ایمن و مناسب آماده شوند و هرگز بهصورت کامل در اختیار نوزاد قرار نگیرند.
برای داشتن تنوع بیشتر در وعدههای کودک، [برنامه غذایی کامل برای نوزاد ۶ تا ۱۲ ماهه] نیز میتواند راهنمای مناسبی باشد.
آیا غذاهای ممنوع برای کودکان با نزدیک شدن به یک سالگی تغییر میکنند؟
با افزایش سن، مهارت کودک در گرفتن، جویدن و بلع غذا بهتر میشود و میتوان بافتهای متنوعتری را به تدریج وارد برنامه غذایی کرد. با این حال، نزدیک شدن به یکسالگی به معنی آزاد شدن ناگهانی همه خوراکیها نیست.
برای مثال، عسل تا پایان ۱۲ ماهگی نباید مصرف شود.
از طرف دیگر، خطر خفگی نیز تا زمانی که کودک مهارت کافی برای جویدن و بلع پیدا نکرده، همچنان اهمیت دارد. بنابراین حتی نزدیک یک سالگی نیز غذا باید از نظر اندازه، شکل و بافت متناسب با توانایی کودک باشد.
برای تنظیم وعدههای غذایی بر اساس سن، میتوانید از جدول شروع غذای کمکی نوزاد بر اساس سن کمک بگیرید.
برای غذای کودک زیر یک سال چه نکاتی را رعایت کنیم؟
برای کاهش خطر مشکلات تغذیهای، این نکات را در نظر داشته باشید:
- غذا را متناسب با سن و مهارت کودک آماده کنید.
- غذاهای پرنمک و دارای قند افزوده را حذف کنید.
- خوراکیهای خطرناک از نظر خفگی را به شکل ایمن آماده کنید.
- کودک هنگام غذا خوردن تنها نباشد.
- غذا را در حالت نشسته و محیطی آرام به کودک بدهید.
- غذای جدید را در مقدار کم شروع کنید.
- تنوع غذایی را بهتدریج افزایش دهید.
- در صورت داشتن بیماری، حساسیت غذایی یا شرایط خاص، با پزشک کودک مشورت کنید.
CDC توصیه میکند کودک هنگام غذا خوردن در وضعیت نشسته و تحت نظارت باشد و غذا از نظر اندازه و بافت متناسب با مرحله رشد او آماده شود
جمعبندی
شناخت غذاهای ممنوع برای کودکان به اندازه شناخت خوراکیهای مفید اهمیت دارد. عسل تا پایان ۱۲ ماهگی، شیر گاو بهعنوان نوشیدنی اصلی، آبمیوه، نوشیدنیهای شیرین و غذاهای پرنمک و پرقند باید از رژیم غذایی نوزاد حذف شوند. در کنار این موارد، خوراکیهایی مانند آجیل کامل، انگور کامل، پاپکورن و تکههای سفت میوه و سبزی نیز به دلیل خطر خفگی مناسب نیستند.
در مقابل، میوه و سبزی نرم، غلات مناسب، غذاهای کمکی، پروتئینهای کاملاً پخته و سایر مواد غذایی متناسب با سن میتوانند تنوع خوبی در برنامه کودک ایجاد کنند. برای تهیه غذای مناسب، علاوه بر مواد اولیه، به بافت، اندازه و روش آمادهسازی نیز توجه کنید. در صورت نیاز، مشاهده محصولات غذایی متناسب با سن کودک در کنار برنامه غذایی میتواند به ایجاد تنوع بیشتر در وعدهها کمک کند.